Da bò châu Âu, Brazil và da bò Mỹ: đặc điểm và ứng dụng của mỗi loại da

Vì sao miếng này đắt gần gấp đôi miếng kia dù có thể cùng là da bò full grain, cùng độ dày, cùng phương pháp thuộc da chrome. Khác biệt nằm ở chỗ: tấm da bò đó xuất xứ ở đâu và nó được thuộc ở nhà máy nào?

Mỗi năm thế giới sản xuất khoảng 250 triệu tấm da bò. Con số nghe có vẻ lớn nhưng phần da đủ sạch bề mặt để bọc một chiếc sofa mà không cần chà, ép vân hay phủ dày lại rất nhỏ, và phần lớn chỉ đến từ vài vùng nhất định.

Vì sao da châu Âu ít lỗi bề mặt hơn

Đàn bò ở Ý, Đức và các nước Bắc Âu phần lớn được nuôi ở vùng cao, nơi nhiệt độ thấp và mật độ côn trùng ít hơn hẳn so với vùng nhiệt đới. Bò nuôi ở đồng cỏ nóng ẩm có khả năng bị muỗi, ruồi trâu và các loại ký sinh ngoài dacăn nhiều hơn, để lại những đốm nhỏ li ti trên bề mặt da và khi da lành lại thì đốm đó thành vết vĩnh viễn.

Thêm vào đó là hàng rào và cách quản lý đàn. Bò nuôi thả trên diện tích rất rộng, hàng rào thép gai, đàn đông và húc nhau nhiều thì hông và vai sẽ có vết sừng cào, lành lại thành sẹo dài. Những vết này không ảnh hưởng độ bền của da, nhưng chúng làm giảm diện tích sử dụng được của tấm da.

Công nghệ thuộc da ở các xưởng thuộc ở vùng Tuscany của Ý và ở Đức có truyền thống hàng trăm năm, kiểm soát rất chặt độ đều màu, độ mềm và độ ổn định của lớp hoàn thiện. Chính vì bề mặt da đã sạch, họ có thể phủ rất mỏng — hoặc gần như không phủ, như da aniline — và vẫn cho ra một tấm da đều mắt. Đó là lý do da châu Âu nhìn thấy được lỗ chân lông và vân nhăn thật, trong khi da phân khúc thấp hơn thường phải ép vân giả để che.

Da bò Brazil: khổ da lớn và vân thô

Brazil là nguồn da dành cho nội thất phổ biến nhất thế giới. Giống bò Zebu nuôi ở đây có khổ người lớn, cho tấm da rộng hơn đáng kể so với bò châu Âu, nên khi cần bọc một chiếc sofa băng dài hay một tấm bọc đầu giường liền mạch không đường ghép, da Brazil giải quyết được bài toán mà da châu Âu phải cắt nối.

Đổi lại, vân da Zebu thô hơn. Lỗ chân lông lớn hơn, cấu trúc sợi ở phần bụng lỏng hơn, và vì bò được nuôi ở khí hậu nóng nên số vết côn trùng trên mỗi tấm cũng nhiều hơn. Với những mẫu da màu tối, phủ nhẹ, kiểu vân này lại phù hợp, mang đến cảm giác chắc, mộc, và không bị "nhựa" như da phủ dày.

Da bò Mỹ có thế mạnh là gì?

Da Mỹ không phổ biến trong sản xuất nội thất nhà ở mà là giày và nội thất ô tô phổ thông. Ngành chăn nuôi bò thịt ở Mỹ được công nghiệp hoá rất cao, nên nguồn cung da bò đều và ổn định về độ dày — điều mà một dây chuyền lắp ráp ô tô cần hơn là vẻ đẹp của từng tấm.

Với da đế và da veg-tan dùng trong đồ da thủ công, một số xưởng thuộc ở Mỹ vẫn thuộc phân khúc rất tốt. Nhưng khi bọc sofa, đặc điểm khiến da Mỹ mạnh trong ô tô — độ đồng đều nhờ finish dày và ép vân — lại là điểm khách nội thất không thích, vì nó làm mất phần vân thật.

Da trâu châu Á và phân khúc phổ thông

Da trâu châu Á dày hơn da bò, vân thô rõ, và chịu lực rất tốt. Nó thuộc phân khúc phổ thông, xuất hiện nhiều ở đồ nội thất công nghiệp và hàng số lượng lớn. Da trầu rất bền và giá hợp lý; nhưng không mang lạicảm giác mềm, mịn, đàn hồi dưới tay như một tấm bò Ý.

Da trâu chà mặt, ép vân bò rồi phủ dày có thể nhìn khá giống da bò cao cấp, và người mua chỉ nhận ra khác biệt khi chạm và khi dùng qua vài năm.

Nguồn gốc quyết định điều gì?

Nguồn gốc quyết định ba thứ là: tỷ lệ diện tích sạch trên mỗi tấm, độ mịn của vân, và khả năng làm da phủ mỏng mà vẫn đều màu.

Nguồn gốc không quyết định độ bền theo cách nhiều người tưởng. Một tấm da Brazil full grain dày 1.4mm sẽ chịu mài mòn tốt hơn một tấm da Ý tách lớp mỏng phủ dày, dù xuất xứ của nó nghe kém sang hơn. Cấu trúc lớp da — full grain, top grain hay split — ảnh hưởng tới độ bền mạnh hơn cả quốc gia in trên tem.

Và nguồn gốc không quyết định việc tấm da đó có sạch vết hay không. Ngay cả da Ý loại tốt vẫn có sắc độ không đều, vết xước nhỏ và vệt vân, vì thợ thuộc cố ý giữ lại chúng. Chúng tôi vẫn phải giải thích điều này gần như với mỗi khách xem hàng: những dấu vết đó là bằng chứng của da thật, và nếu bạn mua một tấm da hoàn toàn đều màu, không một dấu vết nào, gần như chắc chắn nó đã bị phủ rất dày.

Chọn nguồn nào cho món đồ của bạn

Bạn có phải người thích một món đồ đổi màu theo năm tháng, hay bạn muốn nó giữ nguyên như ngày đầu? Câu trả lời quyết định nhiều hơn ngân sách.

Nếu bạn yêu cái thật, không ngại chút xù xì, và thích chạm vào một bề mặt có lỗ chân lông thấy được — da châu Âu thuộc aniline hoặc phủ rất nhẹ là hướng nên xem trước. Đổi lại, nó thấm nhiều hơn, cần thoa kem dưỡng chuyên dụng ít nhất hai lần mỗi năm, và trong khí hậu ẩm của Sài Gòn thì tần suất hai tháng một lần sẽ giữ da mềm lâu hơn.

Nếu nhà có trẻ nhỏ, có thú nuôi, hoặc bộ sofa nằm ở phòng khách tiếp khách thường xuyên, da phủ nhẹ kiểu nappa hoặc pieno fiore chống bẩn tốt hơn hẳn da aniline, và bạn sẽ đỡ lo hơn nhiều khi có người đặt ly cà phê xuống tay ghế. Còn nếu cần diện tích bọc lớn liền mạch, da Brazil là câu trả lời thực tế và không có gì phải ngại.

Với nhóm da mài mặt như nubuck, nguồn gốc quan trọng hơn nữa, vì mài mặt cật đi thì không còn lớp nào che khuyết điểm bên dưới.

Một điều cuối, không liên quan tới nước xuất xứ nhưng ảnh hưởng tới cảm nhận của bạn nhiều hơn cả loại da: nắng và nhiệt. Tấm da Ý đẹp nhất đặt cạnh cửa sổ hướng tây sẽ khô và nứt trong vài năm, trong khi tấm da phân khúc thấp hơn đặt trong góc mát vẫn ổn sau mười năm. Khi chọn vị trí kê đồ, hãy nghĩ tới hướng nắng trước khi nghĩ tới xuất xứ da.

Câu hỏi thường gặp

Sao mẫu da này có mấy vết mờ ở giữa?

Đó thường là vết muỗi cắn hoặc vết xước đã lành từ khi con bò còn sống, và thợ thuộc giữ lại có ý thức. Nếu muốn không có vết nào, phải phủ một lớp finish dày lên bề mặt, và khi đó da sẽ mất lỗ chân lông cùng cảm giác mềm dưới tay. Bạn đang chọn giữa hai thứ, không phải giữa hàng tốt và hàng lỗi.

Da Ý đắt hơn da Brazil ở điểm nào?

Chủ yếu ở tỷ lệ diện tích dùng được trên mỗi tấm. Da châu Âu ít vết côn trùng và ít sẹo hơn nên khi cắt theo rập, phần phải bỏ ít hơn nhiều, và giá bán phải gánh phần bỏ đó. Vân mịn hơn và khả năng phủ mỏng mà vẫn đều màu là hai yếu tố còn lại.

Da Brazil có bền kém hơn không?

Không. Độ bền phụ thuộc vào lớp da được giữ lại và độ dày hơn là quốc gia xuất xứ, nên một tấm Brazil full grain hoàn toàn có thể bền hơn một tấm da châu Âu tách lớp mỏng. Vân thô hơn là vấn đề thẩm mỹ, không phải vấn đề kết cấu.

Bao lâu phải dưỡng da một lần?

Tối thiểu hai lần mỗi năm với kem hoặc dung dịch dưỡng da chuyên dụng, thoa đều khắp bề mặt chứ không chỉ chỗ hay ngồi. Ở khí hậu ẩm như miền Nam, đặc biệt với da thuộc thảo mộc, hai tháng một lần là mức nên duy trì. Tuyệt đối không dùng sản phẩm dành cho đồ gỗ, vì nó gây ố vĩnh viễn.

Đổ cà phê lên da aniline thì làm sao?

Thấm hết chất lỏng ngay bằng khăn mềm hoặc giấy thấm, không chà, sau đó lau lại bằng khăn ẩm rồi lau khô luôn. Da aniline gần như không có lớp phủ nên nó hút rất nhanh, và vài phút đầu quyết định vết có để lại hay không. Không dùng máy sấy để làm khô — da phải khô tự nhiên nơi thoáng.