Đá cẩm thạch, granite, quartzite, onyx: chọn đá nào cho mặt bàn

Phần lớn rắc rối với mặt đá bắt đầu từ chỗ chọn sai loại cho đúng vị trí, chứ không phải từ chất lượng đá. Nên trước khi nói tới vân đẹp hay không, hãy nói về sự khác biệt của các nhóm đá.

Năm nhóm đá thường dùng cho mặt bàn

Cẩm thạch (marble)

Cẩm thạch là loại có vân đẹp nhất trong năm nhóm, và cũng là loại mềm nhất, thấm nhất. Vân của nó chạy thành mạch rõ ràng — có tấm mạch xám mảnh như nét bút, có tấm mạch to cuộn như khói — và chính cấu trúc canxi cacbonat làm nên vân đó cũng là lý do đá phản ứng với axit. Một giọt nước chanh, một vệt giấm hay chút rượu vang để lâu trên bề mặt sẽ để lại vết mờ đục, và vết này không phải bẩn mà là do bề mặt đá đã bị ăn mòn.

Cẩm thạch phù hợp cho bàn console, bàn trà, mặt tủ đầu giường, mặt bàn trang điểm — những nơi ít đồ ăn thức uống đi qua.

Một giải pháp cho đá cẩm thạch sử dụng làm mặt bàn ăn là phủ một lớp resin mỏng, bóng trong và sâu, giúp chống thấp tuyệt đối các chất lỏng trong quá trình sử dụng.

Quartzite (thạch anh tự nhiên)

Quartzite là lựa chọn hợp lý nhất nếu bạn muốn vẻ ngoài của cẩm thạch mà không muốn lo chuyện ố vết. Đây là đá biến chất từ cát kết, thành phần chủ yếu là thạch anh, nên nó có vân mạch mềm gần như cẩm thạch nhưng độ cứng ở mức của granite.

Quartzite là đá tự nhiên, tên gọi hay bị nhầm lẫn với "đá thạch anh nhân tạo", là bột thạch anh trộn keo resin — hai thứ khác nhau hoàn toàn về giá và về cách phản ứng với nhiệt, hay còn gọi là engineered quartz.

Onyx

Onyx là loại duy nhất trong nhóm này trong mờ, nghĩa là bạn đặt đèn phía sau tấm đá thì ánh sáng xuyên qua và làm nổi toàn bộ hệ vân lên. Mặt quầy bar onyx chiếu sáng từ trong là một trong những chi tiết gây ấn tượng nhất mà đá có thể làm được.

Nhưng onyx mềm và giòn hơn cẩm thạch, dễ nứt khi thi công, và gần như luôn cần lớp lưng gia cường. Nó không dành cho mặt bàn làm việc hằng ngày. Onyx thường sử dụng để ốp vách, quầy bar trang trí, mặt bàn console ở sảnh, hoặc panel ốp có đèn — những vị trí mang tính trang trí hơn là sử dụng.

Granite

Granite là đá lửa, cứng và bền hơn cẩm thạch rõ rệt về khả năng chống xước và chịu nhiệt, mặt đá không có mạch vân chạy dài mà là hạt lốm đốm phân bố đều, đen trên trắng, hoặc nâu đỏ chấm đen, tuỳ mỏ.

Đổi lại độ bền là vẻ ngoài. Granite trông chắc chắn nhưng ít mềm mại, và không phù hợp với những không gian theo phong cách thanh lịch. Granite hay được sử dụng cho mặt bàn bar, bàn phụ trong khu vực nấu nướng, hoặc chân bàn đá nơi chịu va đập.

Đá nung kết (sintered stone)

Đá nung kết được tạo từ khoáng tự nhiên nghiền mịn, ép ở áp lực rất cao rồi nung, cho ra tấm gần như không xốp. Nó chịu nhiệt tốt, không sợ axit, và bạn có thể đặt nồi vừa nhấc khỏi bếp lên đó.

Đá nung kết sẽ có vân đồng đều, được in theo mẫu, hai tấm cạnh nhau sẽ giống nhau, và khi nhìn kỹ ở mép hoặc chỗ ghép góc, bạn thấy vân không chạy xuyên qua thân đá như đá tự nhiên. Với gia đình có trẻ nhỏ hoặc bếp dùng nhiều, đây thường là lựa chọn thực tế nhất.

Ba tips khi lựa chọn tấm đá phù hợp

• Vân sạch: mạch vân rõ nét, không bị nhoè hay đục ở giữa, đường chuyển giữa vân và nền dứt khoát.

• Màu đều: nền đá cùng một sắc độ từ đầu tấm tới cuối tấm, không có vùng tối hơn hay ngả vàng cục bộ.

• Độ bóng cao: mặt đá phản chiếu được hình ảnh, không phải chỉ sáng lên. Cầm đèn điện thoại chiếu xiên là thấy ngay tấm nào đánh bóng tới, tấm nào chỉ mài qua.

Với mặt bàn lớn, chúng tôi thường yêu cầu chọn đá theo tấm nguyên và xem trước mặt cắt để biết vân sẽ chạy về đâu sau khi cắt theo kích thước. Việc này thuộc cùng một khâu với duyệt bản vẽ 3D trước khi vào sản xuất, vì vân đá thay đổi thì tỷ lệ thị giác của cả chiếc bàn cũng thay đổi.

Bảo quản mặt đá tự nhiên

Ngoài phương pháp phủ resin an toàn tuyệt đối. Những khách không thích phủ có thể chọn phương án xử lý chống bám bẩn, chống thấm từ nhà máy, nhưng việc này chỉ làm chậm quá trình thấm chứ không ngăn chặn được hoàn toàn.

Để duy trì một mặt đá bền đẹp theo thời gian, cần tuyệt đối tránh:

• Mọi thứ có tính axit: nước chanh, giấm, trà, cà phê, đồ uống có ga và rượu. Chúng ngấm vào lỗ xốp, ăn mòn bề mặt và để lại vết mờ đục có thể vĩnh viễn.

• Aceton, amoniac, clo, dung môi, cồn, các sản phẩm mài mòn, và cả sáp hay xi đánh bóng dành cho đồ gỗ.

• Len thép, miếng cọ kim loại, bất kỳ vật liệu mài mòn nào.

• Đặt vật nóng trực tiếp lên mặt đá. Với đá hoàn thiện polyester mờ thì không đặt đồ vật trực tiếp lên mặt bàn.

Bảo dưỡng hằng ngày chỉ cần lau bụi bằng khăn mềm khô để không xước mặt đá, và khi cần rửa thì dùng bọt biển mềm thấm nước ấm với chất tẩy nhẹ. Vết cứng đầu thì dùng xà phòng trung tính nhẹ hoặc chất tẩy không chứa cồn. Bản hướng dẫn chúng tôi đang theo khuyến nghị dùng sáp lỏng tiêu chuẩn dành cho đá cẩm thạch mỗi sáu tháng để duy trì độ bóng và khả năng kháng nước.

Khi có sự cố, thời gian quan trọng hơn dung dịch. Thấm hết chất lỏng hoặc chất béo bằng khăn thấm hút ngay lập tức, rồi lau lại toàn bộ bề mặt bằng khăn ẩm nước ấm hoặc bọt biển mềm với nước và xà phòng nhẹ, thao tác nhẹ tay để không xước mặt đá.

Đá đi với gì trong cùng một chiếc bàn

Mặt đá gần như không bao giờ đứng một mình. Với bàn ăn và bàn console, phần chịu lực là chân và khung bên dưới, và đá càng dày thì khung càng phải chắc — một mặt cẩm thạch dày 20mm cho bàn ăn 2m2 nặng hơn nhiều so với cảm giác nhìn bằng mắt. Chúng tôi thường kết hợp mặt đá với khung gỗ cứng đạt hạng gỗ FAS hoặc với khung kim loại inox và đồng thau, vì phần đỡ phải ổn định đủ lâu để không kéo mặt đá xuống theo.

Nếu bạn đang cân nhắc một chiếc bàn trà hoặc side table mặt đá, hãy nhìn cả mép đá chứ không chỉ mặt trên. Cách vát mép — vát thẳng, vát tròn, hay làm dày giả — quyết định chiếc bàn trông nặng hay nhẹ nhiều hơn là bản thân màu đá.

Câu hỏi thường gặp

Bàn ăn cho gia đình có trẻ nhỏ thì nên chọn đá gì?

Tất cả các loại đá nếu bạn chọn phủ resin. Đá nung kết hoặc quartzite có khả nặng chịu được nước cam đổ, sữa để qua đêm và những thứ mà một bữa ăn có trẻ nhỏ thường tạo ra. Cẩm thạch trắng dùng cho bàn ăn trong nhà có trẻ con thì sau một năm bạn sẽ đếm được vết, và đó là điều nên biết trước lúc đặt hàng.

Vết mờ đục sau khi đổ nước chanh có xử lý được không?

Được, nhưng không phải bằng khăn lau. Vết đó là bề mặt đá bị axit ăn mòn nông, phải mài và đánh bóng lại tại chỗ đó rồi hoà với vùng xung quanh, nên thợ đá phải đến làm hoặc mang mặt bàn về xưởng.

Sao hai tấm đá tôi đặt cùng lúc lại không giống nhau?

Vì chúng được cắt từ đá thật. Vân đá hình thành theo cách khoáng chất lắng đọng hàng triệu năm trước, và ngay cả hai tấm liền kề trong cùng một khối cũng đã lệch nhau. Nếu bạn muốn hai mặt bàn giống nhau tuyệt đối thì lựa chọn duy nhất là đá nung kết vì vân của nó được in theo mẫu.

Quartzite đắt hơn granite ở điểm gì?

Quartzite hiếm hơn và khó gia công hơn vì độ cứng cao làm mòn lưỡi cắt nhanh, nên giá thành từ khâu xẻ tấm đã cao hơn. Quartzite mang vẻ ngoái giống cẩm thạch mà không phải chịu nhược điểm của cẩm thạch.

Có nên phủ lớp chống thấm cho mặt đá không?

Nên, và nên làm lại định kỳ vì lớp phủ hết tác dụng theo thời gian. Với cẩm thạch và onyx, hướng dẫn chúng tôi theo là dùng sáp lỏng chuyên dụng cho đá cẩm thạch mỗi sáu tháng. Nhưng đừng coi lớp phủ là bảo hiểm — nó cho bạn thêm thời gian để lau, chứ không cho phép để ly rượu vang qua đêm.