Vết sẹo và nếp nhăn trên da bò

Khách ngồi xuống armchair bọc da full grain, đưa tay sờ phần tựa lưng, rồi dừng lại ở một đường gợn dài chừng bốn centimet chạy chéo qua mặt da. Câu hỏi gần như lúc nào cũng giống nhau: chỗ này bị gì vậy, đổi tấm khác được không? Đó là một vết sẹo đã lành, có từ khi con bò còn sống, và nó là lý do chúng tôi biết chắc tấm da này không phải da công nghiệp.

Da thật là da của một sinh vật từng sống

Mỗi năm thế giới sản xuất khoảng 250 triệu tấm da bò, và không tấm nào giống tấm nào, vì mỗi con bò sống một cuộc đời khác nhau trên một đồng cỏ khác nhau. Bò húc nhau tranh chỗ ăn, sừng cào lên hông tạo ra viết thương rồi vết thương lành lại thành sẹo; côn trùng để lại những chấm nhỏ tụ thành từng vùng trên phần bụng và sườn; da vùng cổ nhăn lại vì con vật quay đầu hàng nghìn lần mỗi ngày trong nhiều năm.

Thợ thuộc da giỏi biết những dấu vết đó nằm ở đâu và cố ý giữ chúng lại. Họ có thể xoá sạch bằng cách mài mặt cật rồi phủ một lớp màu dày lên trên, nhưng làm vậy thì mất luôn lớp sợi chắc nhất của tấm da, và cái còn lại chỉ là một mặt phẳng nhân tạo dán trên nền da. Đây chính là ranh giới giữa da giữ nguyên bề mặt và da đã bị can thiệp, một chủ đề chúng tôi đã nói kỹ hơn trong các thuật ngữ về da bò trong nội thất.

Bảy dấu hiệu da thật bạn nhìn thấy được ngay tại showroom

Khi cầm một mẫu da trên tay, đây là những thứ đáng tìm. Chúng không xuất hiện đủ cả bảy yếu tố trên cùng một tấm, nhưng chỉ cần hai hoặc ba trong số này là bạn đã có cơ sở khá chắc.

• Mạch máu còn sót lại: những đường mảnh phân nhánh như rễ cây, nhìn nghiêng dưới ánh sáng thấy rõ hơn nhìn thẳng.

• Nếp nhăn vùng cổ: các đường song song hơi cong, sâu và đều, tập trung ở phần da lấy từ cổ con vật.

• Sẹo đã lành: vệt hơi nổi, màu nhạt hơn vùng xung quanh, mép sẹo không sắc mà loang dần.

• Nếp gấp tăng trưởng: các đường gợn ở khuỷu chân và bụng, hình thành khi con vật lớn nhanh.

• Vết côn trùng cắn: những chấm nhỏ li ti nằm thành cụm, dễ nhầm với lỗ chân lông nhưng to hơn.

• Vân không đều giữa các vùng: phần lưng vân mịn và chặt, phần bụng vân thưa và da mềm hơn hẳn.

Da công nghiệp không có nhóm dấu hiệu này, vì nó được in từ khuôn. Nếu bạn tìm thấy cùng một mô-đun vân lặp lại sau mỗi 20 đến 30 centimet trên một tấm lớn thì đó là bề mặt in, dù lớp nền bên dưới có thể vẫn là sợi da xay ép lại. Lỗ chân lông trên da in cũng đều tăm tắp về kích thước, trong khi lỗ chân lông trên da thật to nhỏ khác nhau và phân bố lộn xộn.

Vì sao da châu Âu ít sẹo hơn mà vẫn không trơn láng hoàn toàn

Đàn bò nuôi ở vùng cao của Ý và Đức sống trong nhiệt độ thấp, ít côn trùng, nên bề mặt da ít lỗi hơn rõ rệt so với bò nuôi vùng nhiệt đới. Cộng thêm công nghệ thuộc da của châu Âu, đây là lý do những tấm aniline đẹp nhất thường đến từ khu vực này, và cũng là lý do chúng đắt hơn.

Bò Zebu của Brazil thì khác. Tấm da lớn hơn, thuận cho các chi tiết bọc liền không nối như tựa lưng sofa ba chỗ, nhưng vân thô hơn da châu Âu và dấu vết trên bề mặt nhiều hơn. Da Brazil rất phổ biến trong nội thất, trong khi da Mỹ đi nhiều vào giày và ghế ô tô phổ thông. Da trâu châu Á dày, vân thô và nằm ở phân khúc phổ thông. Nếu bạn muốn hiểu nguồn gốc ảnh hưởng thế nào tới giá và cảm giác chạm, chúng tôi đã so sánh chi tiết trong bài về da bò châu Âu, Brazil và da bò Mỹ.

Điểm cần nhớ là ngay cả tấm da châu Âu sạch nhất cũng không phẳng đều tuyệt đối, vì độ dày và độ chặt của sợi thay đổi theo từng vùng thân. Một tấm da hoàn toàn đồng nhất từ mép này sang mép kia gần như chắc chắn đã qua xử lý bề mặt rất nặng.

Khi nào một vết trên da thật sự là lỗi

Không phải mọi dấu vết đều được chấp nhận, và người bán trung thực phải phân biệt được. Sẹo lành, nếp nhăn cổ, mạch máu và vết côn trùng cắn là dấu vết sinh học, chúng nằm dưới bề mặt và không lan rộng thêm. Ngược lại, vết rách chưa lành, lỗ thủng xuyên qua lớp cật, vùng da bị mỏng bất thường do mài quá tay, hay lớp phủ bị bong tróc thành mảng đều là lỗi thật.

Cách phân biệt đơn giản nhất là bấm nhẹ hai bên vết bằng ngón tay. Nếu vết co giãn cùng với phần da xung quanh và không hé mở ra, đó là sẹo đã liền. Nếu nó tách miệng hoặc thấy được lớp sợi trắng bên dưới, tấm da đó không nên dùng cho mặt ngồi.

Nhà máy cắt rập theo bản đồ từng tấm da: phần lưng chặt nhất dành cho mặt ngồi và tựa lưng, phần bụng mềm hơn đưa vào hông ghế hoặc mặt sau, còn vùng có dấu nung hay sẹo lớn thì hoặc đặt ở vị trí ít chịu lực, hoặc bỏ hẳn. Với các chi tiết cứng như mặt console hay hộc tủ bọc da, kỹ thuật lại khác nữa, chúng tôi mô tả trong bài về leather wrapping.

Dấu vết mới sẽ tiếp tục xuất hiện, và đó là điều bình thường

Da aniline gần như không phủ, nên nó lên màu theo thời gian và ghi lại cả những gì xảy ra trong nhà bạn. Chỗ tay vịn sẽ sẫm hơn, mặt ngồi sẽ bóng dần, và một vết móng mèo cào cũng sẽ nằm lại đó. Da phủ nhẹ như nappa hoặc pieno fiore chống bẩn tốt hơn, đổi lại bề mặt ít biến chuyển hơn theo năm tháng.

Nếu bạn là người thích một món đồ đổi màu cùng mình và không khó chịu khi thấy vết xước nhỏ, aniline hoặc full grain là hướng nên cân nhắc trước. Nếu bạn muốn mặt ghế giữ gần như nguyên trạng qua nhiều năm, nhà lại có trẻ nhỏ, hãy chọn nappa phủ nhẹ hoặc microfiber; chúng tôi đã liệt kê đầy đủ các yếu tố cần cân đối trong bảy điều cần cân nhắc khi chọn da bọc sofa.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao phân biệt da thật và da công nghiệp nếu chỉ được sờ mà không được cắt?

Nhìn vào tính lặp lại: Da công nghiệp in vân từ khuôn nên hoa văn lặp theo chu kỳ và lỗ chân lông đều nhau, còn da thật thì vân đổi theo từng vùng thân và lỗ chân lông to nhỏ lộn xộn. Sờ mặt sau cũng giúp ích, vì da thật có lớp sợi tơi và ngả màu tự nhiên, trong giả da lộ nền vải dệt phẳng.

Ghế da mới mua có mùi, có phải hàng kém chất lượng không?

Không, mùi da thuộc là mùi đặc trưng của vật liệu thật và nó sẽ nhạt dần. Mở cửa cho phòng thoáng vài ngày là gần như hết. Điều đáng lo hơn là mùi hắc kiểu hoá chất công nghiệp, vì đó thường là dấu hiệu của lớp phủ PU dày hoặc keo dán.

Nhà tôi có trẻ nhỏ, chọn da nào để đỡ phải giữ gìn?

Nappa hoặc các loại da phủ nhẹ là lựa chọn hợp lý, vì lớp phủ giúp chất lỏng không thấm ngay và bạn có vài giây để lau. Microfiber còn dễ chăm hơn nữa, phù hợp với phòng khách dùng nhiều hoặc không gian bán công cộng. Nubuck thì nên tránh trong trường hợp này, bởi nó hút ẩm rất mạnh và vết bẩn để lâu sẽ ăn sâu không xử lý được, như chúng tôi đã nói trong bài về da nubuck và cách vệ sinh đúng.

Sofa da bị nứt thì còn sửa chữa được không?

Tuỳ mức độ. Nếu mới là những đường rạn nông trên bề mặt do da khô, dưỡng đều đặn bằng kem chuyên dụng có thể làm chúng mờ đi đáng kể. Nhưng khi lớp cật đã nứt sâu tới nền sợi thì không có cách phục hồi, chỉ còn bọc lại; vì vậy việc giữ ghế xa cửa sổ nắng và dưỡng hai lần mỗi năm quan trọng hơn mọi biện pháp chữa cháy sau này.